Zeliş: Tütün Zamanı 1

Gölge Konuşuyor:

Bu tür kitapları yorumlamak bana hep zor geliyor. Çünkü bunlar katharsis (arınma) kitaplarıdır. Yani hikayenin bir parçası olduğunuz kitaplardır. Ama yine de ben hikayenin dışında kalmak için çaba gösteriyorum. Benimkisi okur-metin ilişkisinden ziyade okur-metin-yazar ilişkisidir.  Okuma zelişmaceramın ilk zamanlarındaki gibi kendimi anlatıya o kadar kaptırmıyorum. Anlatı boyunca sorular soruyor, çözümlemelere girişiyorum. Anlatı ‘kaçış edebiyatı‘ olsa da ben yine de çözümlemelere girişiyor, yazarın niyetini çözmeye çalışıyorum.  Her imgeye karşılık gelen gerçekliği bulmaya çalışıyorum. Anlatımcı bir metin olsa dahi yan anlamlar taşıyor mu, sorusunu soruyorum.

Zeliş bir aşk öyküsüne odaklanmış bir roman.  Zeliş’te köy romanın tüm unsurlarını bulmak mümkün. Özellikle inanç ve gelenekler nedeniyle kadının ikinci sınıf olduğu yapı gözler önüne seriliyor. Kadının eş seçme şansı ancak ‘kocaya kaçarak’ mümkün.  Eş seçiminde en belirleyici faktör adayların aynı sınıfa mensup olmalarıdır. Bu nedenledir ki,  kız asıl seveniyle değil, bir başkasıyla başgöz etmeye çalışılır. Benim de roman boyunca temennim yazarın bana sürpriz yapmaması, hikayeyi trajik bir sonla bitirmemesi. Erol Taş’ların, Hayati Hamzaoğlu’ların gerçek hayatta daha fazla kazandıklarını bildiğim halde böyle bir sonuç istemiyordum. Lakin Necati Cumalı akıllı adam; kötü şeyler olacak hissi hep uyandırıyor roman boyunca, yani gerilim hep var. Şunu söylemem gerekiyor; romanın başına koyduğu önsöz bence son derece gereksiz. Nihayetinde romanın mutlu bir sonla ya da trajik bir sonla bitip bitmiyeceğini söylemeyeceğim. Şunu söyleyebilirim:  Necati Cumalı güzel ve şaşırtıcı bir son hazırlamış, dikkat edin ama mutlu veya trajik bir son demiyorum…

Kitaptan:tara0011