Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu

Gölge Konuşuyor:

Kahramanın okura hitabı şeklinde yansıtılmış olsa da odağa kahramanı değil okuru koyuyor roman. Böyle sanmıyorsunuz ilk başlarda sayfalar ilerledikçe böyle düşünmenizi sağlayacak daha fazla şeyle karşılaşıyorsunuz. Size bir roman okuyorsunuz hatırlatmasıyla başlayan romanda sizin dikkatinizi ölçmek için planlanmış birçok dönemeç ile karşılaşıyorsunuz. O roman işte bu sayede başka bir çok romana dönüşüyor. Sebep ne olursa olsun okurun dikkati ve çağrışımlarını zorlayan bir roman.

Üst-kurmaca okuma alışkanlığı yoksa sıkıntılı bir okuma olabilir yalnız. Ne olursa olsun çünkü, kahramanın okur ile muhabbetti eğreti duran bir durumdur. Bunu sistemin bir parçası haline getirmek, bu konuda karşıdakini ikna etmek herkesin denememesi gereken bir seçim. Calvino’nun bu konuda kendine güvenmesi normal. Bu tür adamlar çıkabilir bu işin altından.

Okura kendi serüveni hatırlatılırken kurmaca bir eserin kuruluş ve inşa sürecindeki sıkıntılar da görünecektir eser. Her bir eserin yazılış hikayesi vardır, biz genelde bilmeyiz. Ama Calvino okurken bunu da görmemizi istiyor ama Murat Yalçın’ın kelimeleri ile bizi bir ördek okur olarak hayal ederek. “Erkek okur” ve “kadın okur” tamlamaları ise cinsiyetin yazarken de okurken de dikkate alındığını söz konusu ediyor bunu toplumsal cinsiyet açısından mesele etmiyor. Buradaki romanda kadın okur hedeflnemiş, başka bir eserde de erkek okur hedeflenebilir. Ama aslan payı kadın okurda.

Bu tür eserler okurken kendi kendime ben manyak mıyım diye soruyorum çünkü edebiyat gibi, olmayan şeylerin yazıldığı bir alanla ilgileniyorsunuz. Bu etkileşim günde bazen iki-üç saati bulacak kadar çok zaman alıyor. Konu ile ilgili hangi açıklama tatmin edici gelir düşündürücü… Bir de her seferinde farklı şeyler okuyorum düşüncesi de bir yanılsamadan ibaret.

Biraz ayrıntılara düştüğümüzde de ise birbirine karışan eserler, intihaller, çağrışımlar okuyanı tetikte tutan ya da dikkatini dağıtan şeyler. Çünkü akış bilerek ve kasıtlı bir şekilde bozuluyor. Bu bakımdan Calvino’nun eseri okuru konsantrasyonunu ölçen bir sayaç görevi görüyor. Bu nedenledir ki, elinizdeki tek bir roman bitirdiğinizde on roman olarak karşınıza çıkabilir…