Dünya Küçük

Gölge Konuşuyor:

David Lodge’un Kampüs Üçlemesinin ikinci kitabı olan roman. Birinci kitap Yerleri Değiştirme‘deki kahramanlar yine bu macerada da boy gösteriyor. Philip Swallow ve Martin Zapp yine başrolde. Ama bu macerada Persse McGarrigle onların önüne geçiyor. İlk kitaptaki Hilary ve Desiree biraz arka planda kalıyorlar. Onların yerine Angelica var.dünya küçük 001

Persse de Martin ve Philip gibi akademisyen. Persse diğer ikisinden farklı olarak sanatçı kişiliğiyle, şair kişiliğiyle öne çıkıyor. Martin ve Philip daha ziyade eleştirmenlik ve karşılaştırmalı edebiyat üzerine yoğunlaşmıştı. Persse yazdığı şiir kitabıyla bir de ödül alıyor.

Ama romanda ilgi Swallow’un Hazlitt ve Amatör Okur adlı çalışmasında oluyor. Swallow da Zapp da yurtdşına geziler yapmaktadır akademik faaliyetleri nedeniyle. Özellikle Philip tek ve kısa eseri ile tüm dünyadaki eleştirmenlerin ilgisini çeker. Uçak yolculukları romanda önemli yer tutmaktadır.

Philip ve Martin’in fildişi tavrı devam ederken Persse alçakgönüllü tavırları ile dikkat çeker. Philip ve Martin’in karşı cinse ilgisi bildiğimiz gibi. Persse ise kadınlar konusunda epey çekingendir. Şiirlerinin esin kaynağı olan Angelica’ya aşıktır. Persse şiirlerinin esin kaynağının Angelica olduğunu itiraf eder ama şiirleri onun için yazmadığını söyler.

Yolculukların yapıldığı merkezler içinde en çok dikkatimi çeken Philip’in Ankara ve İstanbul ziyaretidir. Philip’in eseri Türk eleştirmen Akbil Borak’ın ilgisini çekmiştir. Lodge’un bu İETT çağrışımlı ismi nereden bulduğu bilinmez ama romanın Türkiye kısmı bana ilgi çekici geldi. Trafiği es geçmemiş Lodge. Philip’in havaalanından iner inmez belediyenin açtığı bir çukura düşmesi hasebiyle Lodge’un Orhan Veli’yi tanıdığını düşündüm. Şükürler olsun ki Orhan Veli kadar şanssız değildir. Yine de Türkiye ile ilgili pozitif intibalar vardır. Akbil’in örnek akademik kişiliğinin yanında Türklerin misafirperverliği de gözden kaçmaz.

Gelgelelim David Lodge’un romanlarındaki yer değiştirme sorunsalına. Birinci romana isim kaynağı olan bu durum Lodge’un zamanda ve mekandaki dönüşümleri simgelemektedir. Toplumsal alan dönüşümün gerçekleştiği alanlardan biridir. Özellikle cinsel devrim bu dönüşümlerden biridir. Anlaşılan o ki Lodge Altmış Sekiz ruhunun bu yönünden etkilenmiş sadece. Siyasi tavır söz konusu bile olmuyor.

Edebiyattaki yer değiştirme romanın asıl merkezi. Klasik İngiliz edebiyatı gözardı edilmiyor ama revaçta olan Derrida’dır, ve dolayısıyla Derrida’nın yapıbozumu kuramıdır. Akademideki profesörlerin hiçbiri bu dönüşümü baş tacı etmiyor ama görmezlikten de gelmiyor. Martin Zapp yapıbozumuna gelmeden önceki süreçleri inceliyor ve açıklıyor üstelik. Örneğin yapısalcılık konusundaki söylevleri bu tavrı anlaşılır kılıyor.