Ayvalık ve Venezis

Gölge Konuşuyor:

Alt başlık Yunan Edebiyatında Türk İmajı. Ne var ki, bu imaj sadece Venezis’in eserleri üzerinden yapıldığı için söz konusu imajı Venezis’e bağışlarsak en doğrusu. İmaj demek de pek doğru gelmiyor. Gerçeklik demek bence en doğrusu, çünkü beni Venezis’e bu kadar yaklaştıran Eolya Toprağı’ndaki inandırıcılığı. Venezis diyor ki kısacası kötü Türkler de vardır, kötü Yunanlılar da. İyiliğin ve kötülüğün milleti yoktur.

Venezis’in okurlarına öğrettiği başka bir şey de ancak ötekinin bakış açısını kendi bakış açına katmakla doğru bir tarih okuması yapılabileceği. Herkül Millas da bunu yazarın birçok metniyle somutluyor. Yaşadığı esarete rağmen halkların kardeşliğinden vazgeçmiyor Venezis. Ama kötü muamele gördüğü zamanları da gizlemiyor. Esaret yıllarını anlattığı Numara 31328 adlı romanında bu tür unsurlara epeyce rastlanıyormuş. Milliyetçi Türklerin hoşlanmayacağı bölümler bunlar. Faşist, halkların kardeşliğine inanmadığı için ve kendini ayrıcalıklı gördüğü için ve bazı şeyleri kendinde hak gördüğü için öfkelenecektir Venezis’i dinleyince. Bundan dolayı da hedef kitle faşist ve milliyetçi değil. Daha ziyade barışa ve kardeşliğe inananlar.

Milli Mücadele döneminde taraflar savaşmalarına rağmen öyle yerleşmiş bir nefret yokmuş. Venezis’in metinlerinde bunu fazlasıyla görüyoruz. Ek bölümde tamamı verilen Lyos Adası adlı nefis öyküde bunu 22 olaylarından sonra Midilli-Ayvalık arasındaki karşılıklı zoraki göç sırasında da görüyoruz. Belki 1866 Girit ayaklanması ve kanlı bastırılması dışında pek düşmanlığa neden olan olay yaşanmamış. Asıl düşmanlığın savaş sonrası propaganda döneminde olması daha ilginç. Özellikle 6-7 Olayları bu bakımdan utanç vericidir. Dostluk ve kardeşlik bu derece zarar görmemiştir ellilere kadar.

Bir sorun da bizim tarih kitaplarında. Bu derece tek taraflı değildir hiç bir ülkenin tarih yazımı. Millas tarih kitaplarımızda birçok olmadık şey olduğunu söylüyor. Bu tartışma konusu yapılabilir ama Türklerin üç yıllık esaret sürelerini sorun yapıp, 1453-1812 arasındaki Yunanlıların esaretini hiç sorun etmemelerini nasıl arızalı bir bakış açısına sahip olduklarının göstergesi.

Yetmiş sayfalık bir incelemeden sonra yüz sayfalık bir ek bölüm var. Eklerin tamamı Venezis’in Türklerle olan ilişkileri esas alan metinleri. Numara 31328’den bazı parçalar var. Venezis’in iki öyküsünün tamamı sunulmuş. Ayrıca da ülkesine döndükten yazdığı gezi ve anı derlemelerinden parçalar var. Bunların en dokunaklı olanı da şüphesiz Eftalu’dur. Kendisini iflah olmaz bir Anadolu aşığı sayan Venezis o derece bir Ayvalık aşığıymış ki, Midilli’nin Ayvalık’a bakan burnu Eftalu’yu kendine mesken seçmiş.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s