Mavibent

Gölge Konuşuyor:

Mavinin çok anlamlılığı söz konusu. Bir renk olarak da var mavi, bir metafor olarak da. İnsan denen garibin gelgeç aklı, hercailiği mavide soyutlanmış. Yazarın “maviye aşık oldum” demesinin temelinde de mavinin bu çiftanlamlılığı var. Pascal’ın “Ve eğer öyle olsaydı derdik ki tekmil felsefe bir saat acı çekmeye bile değmez.” sözü ile açılış yapılıyor. Pascal’ın sözlerine kitap ilerledikçe daha fazla anlam veriyorsunuz. Küçük şeylerin hayatımızda daha büyük anlamları olduğuna dair bir çağrışım gibi görünüyor anlatıda bu. Mavibent denilmesi sanırım kitabın şiirselliği ve bentler halinde yazılması sebep olmuş. Orjinal adı Les Bluets Novalis’in bir kahramanının rüyasında gördüğü mavi çiçekten dolayı sanırım. Sonsözde çevirmen aynı adlı ünlü bir tablo olduğunu da söylüyor.

Mavinin renk olarak varlığında onun hegemonik kimliğine vurgu yapılıyor. Tüm sonsuz boşlukları kendine çeviriyor mavi. Mavi deniz, mavi gökyüzü bunun örneğidir. Oysa ne su mavidir, ne de sonsuz boşluk. Beyaz yitip gidebiliyor ama mavi kendini bir şekilde var edebiliyor.

Kitapta edebiyat ve felsefe alanında boy göstermiş birçok şahsiyetin söz konusu renk ile ilgili değinmelerine tanık oluyoruz. Novalis’in zihninde mavinin kapladığı yer ile ilgili konuşmuştuk yukarıda. Maurice Merleau-Ponty’nin kelimelelerin hiç bir  zaman şeyleri karşılamadığına dair sözünü de mavinin çok anlamlılığına katkı olarak sarfedilmiş. Yazarlar kimi zaman doğrudan olmasa bile imgeler üzerinden maviyi kullanıma sokmuşlar. Bir başka romantik Goethe bunu yapmış. Ayrıca da renk algısının bilinçte yaptığı etkiyi maviyi ve başka renkler üzerinden vermiş. Kitaptaki turuncu bahislerinde bu açık edilmiş. Yine Mallarme’nin “mükemmel kitap, sayfaları kesilmemiş, bir kuşun kapalı kanadı ya da açılmamış bir yelpaze misali, gizemini sonsuza dek koruyan kitaptı.” sözlerindeki imge bolluğu da (kapalılık, sonsuzluk) maviden bahsedilmiyorsa bile bizi maviye gönderebiliyor. Ama açmamak aynı zamanda yitip gitmemek anlamına da gelebiliyor. Cezanne bunu doğrudan ifade ederken, Witgenstein açmamayı doğrudan yitip gitmenin ölçüsü olarak göstermiş.

Mavinin bu çok anlamlılığını söz konusu ederken onun karşıt anlamlarını da barındırdığını söyleyelim. Özgürlük anlamında da, şeytan anlamında da kullanılmış. Tuaregler’in kendilerine verdiklerdeki addaki mavi, özgürlüğün karşılığıdır. Avrupada çivit mavisi uzun bir süre ifrit mavisi olarak adlandırılmış İndigo ağacından çıkan mavi boyadan ve çivit otunun kullanımından dolayı.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s