Türklük Sözleşmesi

Gölge Konuşuyor:

Bu kitabı tüm Türk arkadaşlara öneriyorum. Kürtler ve Ermeniler okumasa da olur çünkü onlar zaten yazılanları biliyorlar, bahsedilen durumlara vakıflar. Ben bunları söyledikten sonra dudak büküp, kızıp Kürtlerin bilip de Türklerin bilmediği ne var ki diyenler, bu tam sizin kitabınız. Artık yüzleşmenizin ve kendinize ayna tutmanın zamanı gelmiştir. Hatırlatayım kitabın yazarı Barış Ünlü de bir Türk o da sonradan farkına vardığı bu sözleşmeden malulmüş ilk başta.. Barış Ünlü bu araştırmayı yaparkenki aydınlanışını belli ki soydaşlarıyla paylaşmak istemiş. Bilmemek doğru kelime, çünkü buradaki durumlara maruz kalmış olan durumun farkında değil…

Önce Barış Ünlü’nün Türklük’ten ne kasttettiğini anlayalım biraz ve onun giriş bölümündeki söylediklerine kulak kabartalım: “… Türklüğü etnisite, vatandaşlık, ulusal kimlik veya ideolojik aidiyet olarak ele almıyorum. Türklük, Türklerin büyük çoğunluğunda gözlemlenebilen, farklı toplumsal sınıflara ve ideolojik aidiyetlere göre farklılaşsa da, sınıflar üstü ve ideolojiler üstü ortaklıklar ve benzerlikler gösteren, belli görme, duyma, algılama, bilgilenme, ilgilenme, duygulanma, tavır alma halleri ve biçimleridir.” Tabi bu eylemlerin ve duygulanımların tersi de geçerli: Duymama, bilgilenmeme, ilgilenmeme, görmeme, tavır almama…

Kitap kavramlaştırılan bu durumun oluşumunu, işleyişini ve krizini işliyor. Dolayısıyle hem tarihsel uzantılarını hem de yapısal özelliklerini ele alıyor. Bugünlerde ağzıma sakız olan kelimelerle hem artsüremli hem de eşsüremli durumunu işliyor. Hem de krizini ya da çözüldüğünü (evrildiğini) gözler önüne seriyor. Türklükten önceki kliklerin Osmanlılık, Müslümanlık sözleşmelerini işlerken, benzer bir durum da beyazlık sözleşmesiyle örneklendiriliyor.

Ama bunu işlerken Kürtlük durumlarını da işliyor. Bundan dolayı da işleyiş çok daha önemli hale geliyor. Örneğin Kürtlerin en sağdan en sola Türklerin bu tavrını bilmeleri ve aynı tornadan çıktıklarını inanmaları nedeniyle kendi durumlarını ve kendi düşüncelerinin ancak birbirlerinin yanında dillendirmeleri. Marksist Türk bile Kürt’ü milliyetçi ve emperyalist uşağı olarak görebiliyor. Kürt’ün ise algısı çok farklıdır. Kürtlerin çok azı ancak Kürt Meselesini terör algısı üzerinden tartışır. Buna karşılık Türkler ise bazı suçlamaları kabul etmezken “benim de Kürt arkadaşlarım var” gibi biraz daha gizli ayrıştırıcı söylemlere başvururlar. Benzer bir durum Beyazlar arasında da varmış: Benim de Siyah arkadaşlarım var. Dipnotların birinde Amerikalı romancı Jonathan Franzen’in konuyla ilgili hicvedici esprisi gülümsetiyor.

Kürt’ün ya da Ermeni’nin kimlik meselelerine girmemesi ve aynı zamanda sergilediği Türklük performansı onun da sözleşmeye tabi olmasını söz konusu ediyor. Zaten Türk olunan bir şey. “Kılıç artığı” adı altında tehcirden ve katliamdan kurtarılan Türkleştirilen Ermenileri buna örnek gösterebiliriz. Kimliğini gizlemesi durumunda Türk’ün ayrıcalıklarından faydalanabilir Kürt velhasılı. Bu ayrıcalık daha ziyade ekonomiktir.

Bunun yanında kitap başka ayrımcılık türlerine de giriyor. Buradaki tutarsızlıklar ve bunların birbirlerine karşı dezavantajlarına işaret ediliyor: Örneğin feminist beyaz bir kadının siyahlara karşı “beyazlık sözleşmesi” içinde hareket etmesi nedeniyle bir siyah erkeğin ezilen beyaz kadına göre daha dezavantajlı olması durumu…

Aynı zamanda referansları çok fazla olan bir kitap. Bunlardan biri tabi ki Frantz Fanon’dur. Sartre’ın beyazlık sözleşmesine tabi olduğunu anımsatan adam. Sartre’ın Yeryüzünün Lanetlileri’ne yazdığı o muhteşem önsözdeki şaşkınlığı bunu göstermiyor mu? Judith Butler gibi feministlerin fikirlerine başvurulurken, özellikle İletişim Yayınları’ndan çıkan azınlıklarla ilgili bir yığın çalışmanın referansı söz konusu. Türklük sözleşmesinin hangi şartlarda hasıl olduğunu söylerken Ziya Gökalp gibi bu işin mimari kişilerin sıfırdan Rousseau hassasiyetinde nasıl bir sözleşmeye imza atttıkları da gözler önüne seriliyor…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s