Bilinmeyen Sular

Gölge Konuşuyor:

Öykü kitaplarının inceliğinden okunmasının daha kolay olduğuna dair inancının nazarımda pek doğru olmadığı düşüncesindeyim. Öykünün teneffüslerinin fazla olması mesela öykü kitabı ile geçirilen zamanları uzatıyor… Malum bir de öykünün gedikleri vardır, okurda hazımsızlık yapabilecek, onu bilinmeyen sulara gönderebilecek… Gediklere sızmak biraz da okurun sanatsal yetişimiyle ilgili aynı zamanda. Sızabilirse okur edebiyatçının kaynaklarına, beslendiği damarlara ne ala…

Öykü kitabı okurken, öykünün okuma hızımı düşürmesinden dolayı, yanına mutlaka başka türden bir eser koymak zorunda kalıyorum, . Daha ziyade roman tercih ederim, ama bu sefer neredeyse on yıldır kütüphanemde bekleyen ve başka okumalara kaynaklık edeceğini düşündüğüm Nietzsche’nin Tragedyanın Doğuşu’nu tercih ettim.

Bu bakımdan ilginç bir okuma oldu. Birbirine engel değil şaşırtıcı bir şekilde birbirlerine destek oldu okumalar… Çünkü farkına vardım ki edebiyat tragedyadır ve çünkü tragedyalarda olanların çok benzerleri Mevsim Yenice’nin öykülerinde de oluyor. Yenice’nin karakterinde yine tragedya kahramanlarındaki gibi düşünce dünyalarında şimşekler çakmıyor. Tragedyalar gibi öyküler de velhasılı aydınlanmacı değil. Daha ziyade Dionysosçu anlamıyla coşkusallık ön planda Apolloncu düzen de göz ardı edilmiyor. İnsanın deneyimlediği dünya ile bütünleşmesi, olurunun imzalanması da bunu gösteriyor. Acı normalize ediliyor , Nietzscheci anlayışla sanat acıyı yeniyor onu güzelleştirerek. Mevsim Yenice’nin on sekizinci yüzyıldaki yaratıcı özgürlük ve coşkusallık temalarının birbirine eşlik ettiği Fırtına ve Atılış akımından etkilenmiş olması lazım Nietzsche’ye göre.

Boğulmamak. Başat hedef bu. Ama karanlığa dokunmak da gerekiyor. Can sıkıcı bazı durumlar var. Ama bunu kapana kısılmışlık olarak değerlendirmemek gerekir. Olur böyle şeyler, hayatın gerçeği bu. Olmak zorunda bunlar,çünkü bu sayede birey yapı ile bütünleşiyor. İlk öykü Bilinmeyen Sular‘da karanlık camlar da, babanın zihninin kıvrımları da, el yordamıyla bilinmeyen tüm sular taranırken de amaç anlamak ya da karanlığı okuma değil, boğulmamak.

Edebiyatın doğuşu müjdeleniyordu tragedyada. Yamaç adlı öykünün karakteri de bir fotoğraf vasıtasıyla yabancı olduğu dünyaya dahil olmaya çalışırken ya da Dostlar Böyle Yapar‘daki gidememenin yarattığı boğulma hissinin sonucunda kendini oradaymış gibi hissetmek. Edebiyat tam da budur işte.  Bunu edebiyat yapar, edebiyatın duygusudur bu. Edebiyat yaşamın yeniden üretimidir çünkü. Gerçekleşmemiş olanı gerçekmiş gibi göstermek değil buradaki amaç. Saçmalık derecesindeki bu nüfuz etmeyi biz okurlar da Dionysos’un esrikleri gibi kendimizden geçercesine izliyoruz. Tutarlı bir saçmalık bu, yoksa oluşacak eğreti durum bizi eserden uzaklaştırırdı. Pes adlı öyküdeki gibi maske gibi görünebilir bize bu. Aslında bu durum Göründüğünden Daha Uzakta adlı öyküdeki şu satırlarla pekiştiriliyor gibi: “İşte her sabah bunun uğruna kalkıyorum yataktan. Kurallarını benim koyduğum düzenin kusursuz işlediğini görüp kendini eşsiz hissetmek için. Ofisime yürürken içim tatminle dolu. Güvenlik kulübüme girip yan yana alt alta kurulmuş ve bir bütünü oluşturan ekranları görünce, başka bir dünya tekrar dönmeye başlıyor.”

Acıları olduğu gibi sevinçleri, başarıları da ılıman bir iklime dönüştürür tragedya. Abartmamak, büyütmemek burada esere değil, karaktere mahsus şeyler. İtidallı, ölçülü olmak tragedyanın kabulüdür. Puantiyeli Plastik Bir Şemsiye‘de küçük görülen duygu ve durumlardaki abartıdır, duygu ve durumların kendisi değil. Buralarda Apolloncu bazı aydınlanışları görmek de mümkün velhasılı. Kırk Saniye adlı öykü de bu türden aydınlanışa, daha ziyade kavrayışa örnek bir öyküydü.

 

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s