Mahalle Kahvesi

Gölge Konuşuyor:

Her güne bir Sait Faik öyküsü. İyi gelir. Terapi valla! Doktorunuzdan öneri. Mevzu ile ilgili uzun ve derin bir prospektüs yazacam şimdi.

Sait Faik bu ülkenin en iyi yazarı. Bu sav tartışma konusu değil. Evet sevmeyen vardır, özellikle gençler fazla sevmiyor. Olabilir, saygı mahalleduyuyorum. Net’te baktım Tess Gerritsen ve Canan Tan’a daha fazla puan verilmiş. Gerritsen ve Tan’ı okumanın bir kötülüğü yok. Ama nasıl olur da Gerrritsen ve Tan okurunun karşısına Sait Faik çıkmıştır? Muamma.

Sıradan bulunuyormuş Sait Faik. Sıradanlık ve ilginçlik  kriterse Sait Faik her ikisini de başarıyor, onu söyleyeyim. Faik’in Alemdağda Bir Yılan Var adlı kitabındaki öyküler “fantastik”e hatta bilim-kurguya taş çıkartacak öyküler. “İlginç” kriterini de fazlasıyla karşılamış oluyor. Bu kitapta da bu iki kritere uygun öyküler var. İlginçliklerin sürüsüne bereket: hayalleri olan uyuz olmamış bir uyuzseverin durumu, rakının değil sütün yarattığı esriklik, topal martı ile konuşan barbanın öyküsü vs. Sıradanlık kriterine (eğer bir kriterse) uyan epey bir durum da var: oğul doktor olmuş ama ailesinini tanımıyor (doktor olmuş ama adam olamamış), bir değer olan hallaçlığın yok oluşunu ölen hallacın öyküsüyle yansıtmak, Mahalle Kahvesi’ndeki kardeşini kötü yola düşüren abi, bir piç ve anasının bizde yarattığı  suçluluk duygusu vs.

Evet biraz Sait Faik’in avukatlığına soyundum. Ama bunu yapmak zorundayım. Çünkü edebiyatın ilginç-sıradan ekşın-durgun gibi ikli ölçütleri yoktur. Aslında edebiyatın nasıl olacağını bu kitaptaki Söylendim Durdum adlı öyküden de çıkarabiliriz. Bu öyküde olay-zaman vs.yok, söylenip duran bir adam var. Hepimiz söyleniriz bunda ne var demeyin. Bunda söylenmenin estetiği var.

Sıradanlığın bir güzelliği yok mu peki. Dört Zait adlı öyküdeki gibi. Birbirini tanımayan ama birbirinden ateş isteyen ve adres soranların hali. Öykü sıradan ama bir ustanın elinde size inanılmaz gelebilir.

Tüm öykülerde aslında aylak, yalnız bir adam vardır. Ama kabuğuna çekilmiş bir münzevi değildir. Söz konusu şahsiyet içine kapanık bir münzevi değil. Dışarı açılıyor, hep sokaklarda. Tanıdığı ya da tanımadığı herkesle iletişim kuruyor. Çok kafa yoruyor. Yine Dört Zait’te adres ve ateş için neden ben seçildim düşüncesine gark olmuştur.Yanlış anlaşılma riskini de göze alıyor.  İki nefis öyküden bahsedeceğim burada. Bir tanesi Bilmem Neden Böyle Yaptım. Bizim aylakın yerine ben olsaydım ne yapardım bu öyküde. Farklı bir şey mi yapardım? Hırsız muamelesi hoş bir şey değil ama hasmımı kriziyle başbaşa bırakırdım bende. Çaldım ya da çalmadım demem. Şüphelenen ya da suçlayan iddiasını ispatlamak zorunda. Diğer bir öykü Bir Sarhoşluk’ta hikayenin benzerini yaşamayan yoktur. Önünüzde giden biri. Mesafe korunuyor. Takip ettiğimi sanabilir mi? Sanıyorsa sansın ben bunun tadını çıkaracağım şeklindeki ruh hali, dünyaya güvensiz bakıyorsa bu onun sorunu.

Dilek şart kipli hikayelerde çoğunlukta. Yaşanmışlık değil, hayal kurma yeteneğimizdir biz biz kılan. Hem bu dil edebiyata da çok yakışmaktadır. Kınalıada da Bir Ev adlı öykü son söylediğime güzel bir örnek. Aslında öykü maceraseverleri tatmin edecek türden. Ne var ki yazar tüm her şeyi varsayarak yazıyor.  Bir Bahçe’de aynı duruma uyan güzel bir öykü. Ama hayalcilerin şöyle bir korkusu var işte. Ya bir rüzgar çıkıp zor zahmet kurduğum her şeyi silip süpürse!

Deniz, ada, balık, balıkçı gibi kelimeler öykülerin anahtar kelimeleri olabilir. Bu Sait Faik’in nasıl zaman  geçirdiğinin işaretidir bence. Onun çevresindekilerin entelektüel tipler olmadığı kesin. Onun çevresinde deneyimin ve iyiliğin temsilcisi, yılların emektar balıkçısı Sinağrit Baba gibileridir. Sakarya Balıkçısı’nda ise Faik’in yaşama sevincini görebiliriz. Feleğin çemberinden geçmiş insanlarda Faik’in yoluna çıkıyormuş, belli. Kestaneci Dostum’daki kestanecilikten eroinciliğe giden bir başarı(sızlık) hikayesi. Yine, yukarıda sözünü ettiğim ilk iki öykü  Mahalle Kahvesi ve Plajdaki Ayna’da feleğin tokadını yemişlerin hikayesi

 

Mahalle Kahvesi” üzerine 4 yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s