Gençlere Mektuplar

Gölge Konuşuyor:

Yanılmıyorsam 2012 yılı idi. Arkadaşlarımla İstanbul Kitap Fuarı’nı gezerken E Yayınları standında  daha önce okuduğum Zehra İpşiroğlu’nun Gergedan Oyunu adlı kitabı gözüme çarptı. Hemen onlara bu kitaptan sevdiğim bir bölümü (en çok kimi seviyorum oyunun olduğu bölüm) okumuştum. Okuduklarım arkadaşlarımın da ilgisini çekmişti ki yıllardır yayınevinin standında bulunan güleryüzlü bir amca bize yanaştı. Size bir kitap hediye etmek istiyorum dedi, Gençlere Mektuplar’ı bana uzatarak.

Zehra İpşiroğlu’nun yazar ve eleştirmen kimliğini biliyordum ama bu tara0013derece pedagojik düşündüğünün yeni farkına vardım. Evet, Gençler! Zehra İpşiroğlu’nun size  mektupları var. Tavsiye demek istememiş belli ki nasihat olarak algılanır diye. Mektup olmuş yazılanlar işte.

İçerik ile ilgili bir kavram haritası oluşturmaya çalışırsak kocaman bir çarşafa ihtiyacımız olur. İpşiroğlu gençleri ilgilendiren her konu ile ilgili etraflıca düşünüp yorumlamış. Haritanın merkezine de sihirli ayna ve sihirli gözlük adlı iki kavramı koymuş. Ayna kendimize, gözlük ise dış dünyaya bakışımızı şekillendirmekte. Bu iki kavram da ister iyi ister kötü görünsün herhangi bir durumu iyi tarafını bize gösteriyor, iyi hissetmemizi sağlıyor.

Çöp kutusu da unutmayı, unutulması gereken şeyleri temsil ediyor. Her gencin zaruri olarak bir çöp kutusuna ihtiyacı varmış İpşiroğlu’nun anlayışına göre.

Gençlerin öncelikle kendisi olması gerektiği savunuluyor.  Daha başlangıçtalar. Hapı yuttum deyip herhangi bir olayda ve durumda bir şeyler ters gidince umutsuzluğa kapılmamaları gerekiyor.

Kavram haritasının anahtar kavramlarından biri de gizilgüç’tür. İpşiroğlu tezlerini örneklerle destekliyor. Daha ziyade genç kız olan bu örnekler sihirli ayna sayesinde gizilgüçlerinin farkına varabiliyorlar. Tabi bu örnekler başarı hikayesi olarak da değerlendirilebilir. Birinin üzerine basarak bir yere çıkma hikayeleri değil. Daha mütevazi hikayeler. Ailesinin engellemelerine rağmen okula devam etmenin yolunu bulan genç kız gibi.

İpşiroğlu kitabında umut dağıttığı söylenebilir. Ama umut tacirliği yapıyor dememek lazım. Özellikle günümüz tüketim ve enformasyon çağında gençler çok çabuk öfkelenebiliyorlar. Bazen de karşılarına önemli sorunlar çıkabiliyor. Bu durumda ağlayıp, sızlanmak yerine sihirli gözlüğe başvurmak gerektiğini söylüyor İpşiroğlu.

Çöp kutusu metaforuna destek olarak tiyatro ve doğaçlama yapmanın önemini anlatıyor yazar. Kendisi de bir tiyatrocu olan Zehra İpşiroğlu, tiyatronun özellikle insanın sınırlarını bilmek açısından önemli olduğunu söylüyor.

Gençlerin karşısına çıkan fırsat ve olanakları değerlendirmesi gereketiğini savunuyor İpşiroğlu. Bunu yapmak için de gençlerin, genç kızların kafalarındaki duvarlardan kurtulmaları gerektiğini düşünüyor.

Geleneklere körü körüne bağlılığı eleştiriyor yazar. Ama gelenklerle ipleri koparmayı da savunmuyor. Gençlerin akılcı bir şekilde, uzlaşarak gelenekleri aşması gerektiğini vurguluyor. Bu konuda kurbağa değil kartal olmak gerektiğini savunuyor.

Kuşak çatışmasını ve ebeveyn paternalizmini eleştirirken İpşiroğlu her zaman bir iletişim yolu bulunabileceğini söylüyor. Ne var ki, İpşiroğlu burada okuma isteğini ebeveyni aşarak jandarmaya söylemek zorunda kalan kızın hikayesini unutuyor galiba. Gençlerin ebeveyne karşı ilişkisinin de bağımlılık ilişkisinden çıkıp bağlılık ilişkisine dönmesi gerektiğini söylüyor.

Günümüzün tüketim ve enformasyon çağında gençlerin zamanlarını nitelikli kullanmasını önerirken yapılacaklar ve yapılmayacaklar konusunda koca bir liste sunuyor.

Kadının toplumsal rolü, kadın-erkek eşitsizliği, cinsellik tabusu, başkaları ne der ya da mahalle baskısı anlayışı, kadın bedeninin cinsel obje olarak yansıtılması, kadının bir av olması gibi durumların negatif etkisinden kurtulmak için hayatın bir denge olduğuna kendini inandırmak, Bunun da sihirli ayna ile başarılabileceğine inanıyor. Namus konusuna da bir parantez açıyor İpşiroğlu. Namusun daha ziyade kadının erkek tafından denetlenmesi gibi bir algıya dayandığını söylüyor. Genç kızlara erkeklerin malı olmadığını göstermeye çalışıyor İpşiroğlu bu konuda.

Günümüzde, ülkemizde genç kızların bir çift yaşam sürdüğünü söylerken Zehra İpşiroğlu yerden göğe kadar haklı. Ailelerin çoğunun kızların erkek arkadaşları olmasını normal karşılamadığı söyleiyor. bunun sonucu olarak da kızların yalancı ve nevrotik bir kişiliklere haiz olduğu söyleniyor.

Kavramları kuramsal bir  çerçeveye de oturtuyor İpşiroğlu. Sorgulama konusunda referans olarak Brecht’in yabancılaştıran bakışını gençlerin hayatlarına sokması gerektiğini düşünüyor. Eleştiri ve özeleştirinin de sorgulamanın aracı olduğunu anımsatıyor. Ne var ki, toplum olarak eleştiriyi daha ziyade olumsuz algılıyoruz.

Sihirli ayna ve sihirli gözlüğü gençlerin nasıl kullanacağı konusunda da kılavuzluk ediyor Zegra İpşiroğlu. Okuyarak, müzik dinleyerek, yazarak tiyaro izleyerek, tiyatro yaparak, film izleyerek, kısacası sanatın her alanıyla ilgili olursak zaten ayna ve gözlüğü kullanmakta sorun yaşayamayız.

Ötekileştirme ve önyargılı olma gibi tüm ülkeyi saran hastalığa karşı da sağduyulu olmayı ve empati kurmayı öğütlüyor İpşiroğlu.

Yine çocuğun bir kişiliği ve bir dünyası olduğu, büyüklerin buna saygı göstermesi gerektiğini vurguluyor. Büyüklerin çocuk için düşündükleri şeyin onu yarına hazırlamak olduğunu, bunun çocuğa zarar verdiğini örneklerle gösteriyor.

Gülmek, kendini rahat ettirme ve kendini serbest bırakma, bireyselliğine sahip çıkmanın da önemli olduğunu vurguluyor. Reçete de yine tiyatro ve doğaçlama var.  Zehra İpşiroğlu Türk yazınının önemli gülmece eserlerini örnek verirken gençlerin ucuz eğlenceden, popüler kitaplar vs. den kaçınması gerektiğini, nitelikli eserlere yönelmelerini tavsiye ediyor.

Son olarak İpşiroğlu, gençlerin, kendilerini savunması gerektiğini, otoriteye teslim olmaması gerektiğini söylüyor. Mümkün olduğunca şiddetten uzak durmalarını da söylüyor…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s